Backtest bierze alokację portfela i patrzy, jak zachowałaby się w przeszłości. Wybierasz wagi, na przykład 60% w akcjach i 40% w obligacjach, a silnik nakłada je na ceny, które naprawdę zapisano w okresie już zamkniętym. Wynik mówi, o ile ten portfel by urósł i jak daleko spadłby w trudnych momentach. Opisuje drogę, która już się wydarzyła, i nie mówi, co stanie się w kolejnych latach.
Do czego służy
Backtest służy do tego, żeby poznać charakter alokacji, zanim w nią wejdziesz. Pokazuje, jak urósł kapitał, jak głębokie były spadki, jak mocno wahała się wartość (zmienność) i jak aktywa poruszały się względem siebie.
Przydaje się zwłaszcza do porównań. Jeśli położysz dwie alokacje na ten sam okres, zobaczysz, która spadła dalej w najgorszych momentach i czy dodatkowy wynik jednej z nich był wart dodatkowych wahań, których wymagała.
Możesz też obejrzeć, jak portfel zachował się w najcięższych latach rynków, jak załamanie spółek technologicznych w latach 2000-2002, kryzys finansowy 2008-2009 albo nagły spadek w 2020. Żeby te lata się pojawiły, potrzebne są dwa warunki: wybrane instrumenty muszą mieć ceny sięgające tamtych lat, a okres backtestu musi móc je objąć. W planie Free historia sięga najwyżej 10 lat, więc 2000-2002 i 2008-2009 zostają poza oknem, a z trzech kryzysów widać tylko 2020. W Plus i Pro silnik bierze całą dostępną historię wybranych instrumentów.
Wynik obowiązuje dla okresu, który wybrałeś, i sam nie rozciąga się na inne lata. Dziesięć lat amerykańskiej giełdy opowiada na przykład ten rynek w tej dekadzie, a następna dekada może pójść zupełnie inaczej. Zmieniają się też związki między aktywami: korelacje akcji i obligacji mogą się wzmacniać albo słabnąć od okresu do okresu. Z czasem zmieniają się też koszty funduszy, podatki i instrumenty, które da się kupić. Dlatego backtest czyta się jako opis tamtych lat. Pomaga zobaczyć, jak portfel się zachowuje, i nie mówi, ile przyniesie w przyszłości.
Jak pracuje silnik
BacktestFolio symuluje portfel, który ustawiasz. Wybierasz instrumenty, wagi, walutę bazową i okres, i możesz dodać okresowe wpłaty w DCA, rebalancing oraz roczne koszty funduszy (TER).
Ceny pochodzą z danych historycznych serwisu. Symulacja startuje w pierwszym dniu, w którym wszystkie wybrane instrumenty mają cenę, i kończy się w ostatnim dniu dostępnym dla wszystkich. Jeśli jeden ETF ma dane od 2005, a drugi dopiero od 2010, symulacja rusza w 2010. Wtedy każdy instrument jest obecny przez cały okres, nawet gdy okres wychodzi krótszy niż ten, o który prosiłeś.
Rebalancing, jeśli go włączysz, przywraca wagi do udziałów, które wybrałeś, z częstotliwością, którą ustawisz. Bez rebalancingu wagi końcowe mogą odejść od początkowych, bo każde aktywo rośnie we własnym tempie, a to, które rośnie mocniej, zajmuje większą część portfela. Po kilku latach to, co wystartowało jako 60/40, może mieć inne proporcje.
Wpłaty DCA też wchodzą do symulacji. Wartość końcowa zależy wtedy i od biegu rynków, i od tego, kiedy oraz ile wpłaciłeś. Żeby te dwie rzeczy trzymać osobno, obok krzywej kapitału serwis pokazuje dwie miary stopy zwrotu. Jedna zdejmuje efekt wpłat i patrzy tylko na to, jak szły inwestycje (TWRR). Druga liczy też pieniądze dodane w czasie.
Jak czytać wynik
Punktem wyjścia jest krzywa kapitału, czyli wartość symulowanego portfela dzień po dniu. W środku są już ruchy, które ustawiłeś, jak wpłaty i rebalancingi, a pozostałe miary liczy się z tej krzywej.
CAGR to średnia roczna stopa składana: stała stopa, która, stosowana co roku, doprowadziłaby kapitał początkowy do wartości końcowej. To średnia, która wygładza drogę. CAGR 7% może zawierać rok na +30% i inny na −25%, i może się zdarzyć, że żaden pojedynczy rok nie dał dokładnie 7%.
Maksymalny drawdown to największy spadek, w procentach, od najwyższego punktu osiągniętego do tamtej chwili do najniższego punktu, który przychodzi potem. Maksymalny drawdown −35% znaczy, że w pewnym momencie portfel stracił ponad jedną trzecią wartości względem poprzedniego szczytu, zanim odrobił stratę. To strata, którą poniósłby ktoś, kto wszedł dokładnie na szczycie i wyszedł dokładnie w dołku. Dwa portfele z tym samym CAGR mogą mieć bardzo różne drawdowny: jeden mógł stracić po drodze jedną piątą, drugi prawie połowę. Dla tego, kto inwestuje, różnica waży, bo spadek o połowę jest dużo trudniejszy do wytrzymania bez sprzedaży.
Zmienność to zannualizowane odchylenie standardowe stóp zwrotu, czyli to, jak daleko stopy średnio odchodzą od własnej średniej. Im wyższa, tym ostrzej wartość portfela idzie w górę i w dół. Zmienność traktuje ruchy w górę i w dół tak samo: dwa fundusze mogą mieć tę samą zmienność, choć jeden miał głównie skoki w górę, a drugi głównie spadki. Dlatego czyta się ją razem z drawdownem i, gdy są potrzebne, ze wskaźnikami, które stawiają stopę wobec ryzyka, jak Sharpe i Sortino. Sharpe dzieli stopę ponad stopą wolną od ryzyka przez całą zmienność. Sortino dzieli ją tylko przez część zmienności poniżej progu, więc liczy wyłącznie wahania w dół.
VaR i CVaR skupiają się na najgorszych stratach i warto czytać je w parze. VaR przy 95% to próg: w badanym okresie 95% stóp było lepszych od tej wartości, a tylko najgorsze 5% przekroczyło ją w dół. VaR nie mówi, ile stracono w tych 5%. Mówi to CVaR. To średnia strat, które wyszły poza próg VaR. Przykład z wymyślonymi liczbami: jeśli VaR przy 95% wynosi 2%, a CVaR 3%, to w 95 przypadkach na 100 strata została poniżej 2%, a w 5 najgorszych przypadkach średnia strata wyniosła 3%. VaR wskazuje, gdzie zaczyna się strefa najgorszych strat, CVaR jak ciężkie były średnio. Oba liczy się na stopach z tego samego okresu co krzywa.
Przykład
W tym przykładzie bierzemy publiczną tabelę, a nie silnik BacktestFolio, żeby każdy mógł powtórzyć rachunek w arkuszu i sprawdzić każdą liczbę. Wynik silnika na 60/40 z ETF-ów jest już policzony w Demo 60/40 na stronie Backtest.
Źródło to tabela Historical Returns on Stocks, Bonds and Bills Aswatha Damodarana (NYU Stern), zaktualizowana 5 stycznia 2026. Bierzemy lata kalendarzowe od 2005 do 2024 włącznie, czyli dwadzieścia pełnych lat. Tabela podaje też 2025, ale tutaj zatrzymujemy się na 2024. Część akcyjna to S&P 500 z dywidendami, część obligacyjna to amerykański Treasury na 10 lat.
Rachunek jest prosty. W każdym roku stopa portfela to 60% stopy S&P 500 plus 40% stopy Treasury. Liczenie w ten sposób odpowiada rebalancingowi na koniec roku z powrotem do 60/40. W rachunku nie ma kosztów, podatków ani wpłat.
Kapitał 1 na początku 2005 staje się 4,44 na koniec 2024. CAGR na dwudziestu latach wynosi 7,7%: przy starcie 10 000, bez wpłat, dochodzi się do około 44 400.
Rok 2008 pokazuje efekt połączenia. W tamtym roku S&P 500 traci 36,6%, podczas gdy Treasury na 10 lat zyskuje 20,1%, a portfel 60/40 zamyka się stratą 13,9%.
Najszerszy spadek, mierzony na wartościach z końca roku, wynosi 18,0% i biegnie od końca 2021 do końca 2022, roku, w którym akcje i obligacje spadły razem. Ta liczba patrzy tylko na zamknięcia roczne. Backtest na cenach dziennych widzi też dołki wewnątrz roku, i dlatego jego drawdown może wyjść szerszy. Tabela roczna tych danych nie zawiera.
Ten sam rachunek na innych okresach daje bardzo różne wyniki. Przy tych samych wagach CAGR wynosi 2,9% między 2000 a 2009 i 9,9% między 2010 a 2019. Wagi i metoda są identyczne, więc różnica bierze się tylko z okresu.
Pamiętaj, że to 60/40 składa się z amerykańskiego indeksu akcji i amerykańskiej obligacji skarbowej. Demo 60/40 serwisu używa ETF-ów, a portfel zdywersyfikowany globalnie zawiera inne instrumenty, więc jego liczby byłyby inne.
Granice, które warto mieć w pamięci
Survivorship bias, czyli błąd przeżycia, powstaje, gdy w danych zostają tylko instrumenty wciąż żywe. Fundusze i ETF-y zamknięte, połączone albo zlikwidowane znikają z szeregów historycznych. Jeśli znikały głównie te, które poszły gorzej, średnia liczona na ocalałych leży wyżej niż średnia, którą naprawdę uzyskał ktoś, kto na starcie inwestował w tę kategorię. Stephen J. Brown, William Goetzmann, Roger G. Ibbotson i Stephen A. Ross zbadali jeden skutek tego w artykule z 1992 w Review of Financial Studies (tom 5, numer 4, strony 553-580). Pokazują, że wyjęcie z próby tych, którzy nie przeżywają, może sprawić, że dobre wyniki wyglądają, jakby powtarzały się w czasie, nawet gdy efekt zależy tylko od tego, kto został.
Look-ahead bias powstaje, gdy symulacja używa informacji, której w symulowanej dacie jeszcze nie było. Dzieje się tak na przykład, gdy zysk kwartalny traktuje się jako znany w dniu zamknięcia kwartału, choć publikuje się go później. Dzieje się też wtedy, gdy wagi wybiera się patrząc na cały okres, a potem „testuje” na tym samym okresie: test potwierdza wybór zrobiony ze znanym już wynikiem. Gilles Daniel, Didier Sornette i Peter Wöhrmann w pracy z 2008 (arXiv 0810.1922) zmierzyli wariant związany z indeksami. Jeśli koszyk buduje się z papierów, które wchodzą do indeksu na końcu okresu, używa się innego zbioru spółek niż ten, który inwestor mógł kupić na początku. Na ich próbie, danych CRSP z lat 1926-2006 dla 500 największych amerykańskich spółek według kapitalizacji, luka stopy zwrotu sięga 8 punktów procentowych rocznie.
Okna kroczące też czyta się uważnie. Jeśli liczysz stopę z 3 lat od każdego miesiąca, dwa sąsiednie okna dzielą prawie wszystkie miesiące. Okien jest dużo, ale epizodów naprawdę różnych od siebie jest znacznie mniej, i wyniki mogą wyglądać solidniej, niż są.
Koszty włożone do modelu, czyli TER i koszty transakcji, też są uproszczeniem. Przy instrumentach mocno obracanych i przy niewielu ruchach różnica wobec rzeczywistości może być mała. Przy instrumentach mało płynnych albo przy częstym rebalancingu realny koszt wychodzi ponad TER z prospektu, bo do każdej operacji dochodzą spread i prowizje.
W BacktestFolio
Na stronie Backtest wybierasz aktywa, przypisujesz wagi, ustawiasz okres i decydujesz, czy rebalansujesz i jakie koszty stosujesz. Silnik liczy krzywą kapitału z jej drawdownem i zmiennością. Liczy też Sharpe i Sortino, VaR i CVaR, korelacje między aktywami oraz wpływ inflacji na realną wartość kapitału.
Pierwsze obliczenie możesz zrobić jako gość; od drugiego potrzebne jest konto. W planie Free historia sięga najwyżej 10 lat, a Plus i Pro biorą całą dostępną historię. W Plus i Pro możesz też porównać dwie alokacje obok siebie, a w Pro pobrać raport w PDF. Analizy celu i wypłaty na własnych portfelach są w planach Plus i Pro. Demo 60/40 na tej samej stronie pokazuje już policzony wynik, z widocznymi analizami celu i wypłaty.
Jeśli to twój pierwszy backtest, przewodnik Stwórz swój pierwszy backtest omawia pola jedno po drugim. Gdy porównasz kilka instrumentów i będziesz chciał czytelniej zobaczyć Sharpe i Sortino, możesz przejść do przewodnika Wskaźniki Risk-Adjusted: Sharpe, Sortino i Calmar. Jeśli wciąż wybierasz między ETF-ami a funduszami, przewodnik Jak porównywać ETF-y i fundusze wyjaśnia różnice, zanim dojdziesz do liczb.
Częste pytania
Czy dwa portfele z tym samym CAGR są równoważne?
CAGR mówi tylko, w jakim średnim tempie kapitał urósł od początku do końca. Zostawia na boku drawdown, zmienność i kolejność lat dobrych i złych. Dwa portfele z tym samym CAGR mogły więc przejść przez bardzo różne straty po drodze.
Czy backtest zawiera koszty?
TER możesz ustawić w modelu, a rebalancing przesuwa wagi w datach, które wybierasz. Prowizje od transakcji i spread zostają poza rachunkiem, i to samo dotyczy podatku od zysków kapitałowych, chyba że wpiszesz je wśród kosztów. Wynik jest więc przed wszystkim, czego model nie bierze pod uwagę.
Dlaczego mój backtest startuje później niż data, którą wybrałem?
Silnik używa tylko okresu, w którym wszystkie instrumenty portfela mają cenę. Jeśli jeden z instrumentów powstał po dacie startu, którą podałeś, symulacja rusza od jego pierwszego dnia notowań. W planie Free liczy się też granica 10 lat historii.
Czy w planie Free mogę zobaczyć, jak portfel poszedłby w 2008?
Nie. W planie Free historia sięga najwyżej 10 lat, więc kryzys 2008-2009 zostaje poza okresem. W Plus i Pro backtest bierze całą dostępną historię, a 2008 pojawia się, jeśli wybrane instrumenty mają ceny sięgające tamtych lat.
Zobacz także
- Słownik: CAGR, Drawdown, Zmienność, TWRR, TER, Survivorship bias, Look-ahead bias
- Przewodnik: Stwórz swój pierwszy backtest
- Przewodnik: Jak porównywać ETF-y i fundusze
- Przewodnik: Wskaźniki Risk-Adjusted: Sharpe, Sortino i Calmar
Treść tej strony ma wyłącznie charakter edukacyjny i nie stanowi porady finansowej, rekomendacji inwestycyjnej ani obietnicy zwrotu. Zobacz Zastrzeżenie finansowe.